Ankara Sincan Çocuk Ergen Psikiyatrisi

Sincan'da çocuğunun davranışları ve duygusal gelişimi hakkında bilgi edinmek isteyen ailelere yönelik sayfamıza hoş geldiniz. Çocuk ve ergen psikiyatrisi yalnızca tanı koymakla kalmaz; aileye, okula ve çocuğun kendisine yol gösterir. Bu sayfada çocuk ruh sağlığına ilişkin temel bilgileri sade tutuyor, ardından birçok ailenin evde zorlandığı öfke nöbetlerini ve karşıt olma davranışını, nedenleri ve yapılabilecekleriyle birlikte ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Bu sayfanın konusu: Öfke nöbetleri ve karşıt olma davranışı

Hangi öfke normal, hangisi değil?

İki ile dört yaş arasında öfke nöbetleri gelişimin olağan bir parçasıdır; çocuk isteklerini sözcüklerle anlatmayı henüz öğrenmektedir. Okul çağında nöbetlerin azalması beklenir. Şu durumlarda değerlendirme önerilir:

• Nöbetler beş yaşından sonra da haftada birkaç kez sürüyorsa
• Bir nöbet 15–20 dakikadan uzun sürüyorsa
• Çocuk kendine, başkalarına ya da eşyalara zarar veriyorsa
• Öfke okul, arkadaşlık ve aile yaşamını belirgin biçimde bozuyorsa
• Nöbetler arasında da çocuk sürekli huzursuz, alıngan ya da mutsuzsa

Karşıt olma karşı gelme bozukluğu

Karşıt olma karşı gelme bozukluğunda çocuk en az altı ay boyunca sık sık öfkelenir, yetişkinlerle tartışır, kurallara bilerek uymaz, başkalarını kızdırmaya çalışır ve hatalarını başkalarına yükler. Bu davranışlar en çok tanıdığı yetişkinlere, özellikle anne babaya yöneliktir. Bozukluğun nedeni tek değildir: mizaç, dikkat eksikliği, tutarsız disiplin, aile içi gerginlik ve çocuğun duygularını düzenleme güçlüğü birlikte rol oynar.

Daha ağır tabloda, yani davranım bozukluğunda, başkalarının haklarını çiğneme, kavga başlatma, hayvanlara zarar verme, hırsızlık ve okuldan kaçma gibi davranışlar görülür. Bu durum daha yoğun ve uzun soluklu destek gerektirir.

Öfkenin arkasında ne olabilir?

Öfke çoğu zaman bir başka sorunun görünen yüzüdür. Dikkat eksikliği olan çocuk sık sık uyarıldığı için kolay kızar. Kaygılı bir çocuk korktuğu durumdan kaçmak için öfkelenir. Depresyondaki çocuklarda ve ergenlerde üzüntü yerine alınganlık ve öfke öne çıkabilir. Dil gelişimi geciken çocuk derdini anlatamadığı için bağırır. Uykusuzluk ve açlık da öfke eşiğini düşürür. Bu yüzden değerlendirmede yalnız davranışa değil, nedenine de bakılır.

Değerlendirme

Çocuk ergen psikiyatristi nöbetlerin sıklığını, süresini, tetikleyicilerini ve aile olarak nasıl tepki verildiğini ayrıntılı olarak sorar. Ailenin bir hafta boyunca tutacağı kısa bir not ("ne oldu, öncesinde ne vardı, sonra ne yaptık") desenin ortaya çıkmasını sağlar. Okuldan bilgi alınır; dikkat eksikliği, kaygı, depresyon ve öğrenme güçlüğü açısından tarama yapılır.

Aile eğitimi: tedavinin temeli

Karşıt olma davranışında en etkili tedavi ebeveynlere yönelik yapılandırılmış eğitimdir. Bu eğitimde aileler şunları öğrenir:

• Olumlu ilgi: çocuğun uyumlu davranışlarını fark edip anında, somut biçimde övmek
• Net yönerge: soru biçiminde değil, kısa ve tek adımlı söylemek ("Ayakkabılarını rafa koy")
• Tutarlı sonuçlar: önceden belirlenmiş, kısa ve sakin uygulanan sonuçlar; bağırmadan ve uzun nutuklar olmadan
• Mola yöntemi: nöbet sırasında çocuğu sakin bir köşede kısa süre yalnız bırakmak, sonra kaldığı yerden devam etmek
• Ebeveynler arasında birlik: kuralların anne ve baba tarafından aynı biçimde uygulanması

Çocukla yapılan çalışmalar

Okul çağındaki çocuklarla ve ergenlerle öfkeyi tanıma ve yönetme becerileri çalışılır: bedendeki öfke işaretlerini fark etmek, "dur-düşün-yap" adımları, nefes egzersizleri, sorunu sözle anlatmak ve çözüm seçenekleri üretmek. Eşlik eden dikkat eksikliği, kaygı ya da depresyon varsa bunlar ayrıca tedavi edilir; bu durumlarda ilaç tedavisi de gündeme gelebilir. Yalnız öfke için ilaç kullanımı ise ilk tercih değildir.

Okulda öfke ve kavga

Evde öfke nöbetleri yaşayan çocukların bir kısmı okulda da arkadaşlarıyla sık kavga eder, öğretmenle tartışır ya da sınıf kurallarına uymakta zorlanır. Bu durum hem çocuğun okul başarısını hem de arkadaş ilişkilerini olumsuz etkiler; zamanla çocuk "sorunlu öğrenci" olarak etiketlenebilir ve bu etiket öfkesini daha da artırabilir.

Okulla iş birliği bu noktada çok önemlidir. Evde uygulanan olumlu ilgi ve tutarlı sınır yaklaşımının okulda da benzer biçimde uygulanması, çocuğa iki ortamda aynı mesajı verir. Öğretmenin çocuğun öfkesinin başladığını fark ettiği işaretleri bilmesi ve ona kısa bir sakinleşme molası tanıması kavgaların önünü alabilir. Günlük kısa bir iletişim notu, evle okul arasındaki bağı güçlendirir.

Ebeveynin kendi öfkesi

Sürekli öfkelenen bir çocukla yaşamak ebeveynleri de yorar ve öfkelendirir. Bağırmak, tehdit etmek ya da fiziksel ceza, çocuğa öfkenin çözüm yolu olduğunu öğretir ve nöbetleri artırır. Ebeveynin kendi öfkesini fark etmesi, gerektiğinde ortamdan birkaç dakika uzaklaşıp sakinleşmesi, çocuğa en etkili örnektir.

Ebeveynlerin kendi uyku, dinlenme ve destek ihtiyaçlarını gözetmesi de tedavinin parçasıdır. Yorgun ve tükenmiş bir ebeveynin tutarlı olması zordur. Ebeveynler arasında görev paylaşımı, zor anlarda birbirini desteklemek ve gerekirse kendi ruh sağlıkları için yardım almak, çocuğun davranışlarındaki düzelmeyi de hızlandırır.

Sincan'da çocuk ergen psikiyatrisine başvuru

Sincan'da yaşayan aileler öfke ve davranış sorunları için çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniklerine ya da muayenehanelere başvurabilir. İlk görüşmeye iki ebeveynin birlikte gelmesi, evde uygulanacak planın ortak kurulmasını sağlar. Aile eğitimi programları genellikle haftalık görüşmelerle birkaç ay sürer ve düzenli uygulandığında belirgin düzelme sağlar.

Sık sorulan sorular